MAŁE CICHE

Pierwsze wzmianki o Polanie Ciche pochodzą z roku 1669. Przypuszcza się, iż teren dzisiejszego centrum wsi był wielką polaną wypasową, przysiółkiem Białego Dunajca.

W roku 1669, wówczas jako Polana Cicha, stało się własnością rodu sołtysiego Pawlikowskich zasadźców wsi Biały Dunajec. Pawlikowscy mieszkają tu do dziś. Później osiedliła się tu rodzina Żegleniów. Te dwa nazwiska są najpopularniejsze we wsi. Osada pasterska powoli stawała się wioską. Otrzymała nazwę Ciche od polany, na której leży oraz Małe dla odróżnienia istniejącego już dawniej Cichego Wielkiego.

Początkowo na obszarze dzisiejszej wsi Małe Ciche znajdowały się tzw. letniki dla owiec, potem zaczęto na nich zimować z trzodą, a wreszcie zamieszkiwano na stałe W ten sposób z formy szałasu letnio-zimowego o cechach zewnętrznych wiejskich powstała osada rolniczo-pasterska, która przekształciła się w przysiółek rolny czego przykładem jest właśnie Małe Ciche. Przedstawiony proces osadnictwa polaniarskiego na Podtatrzu miał miejsce na przełomie XVIII - XIX wieku kiedy jeszcze wolno było palić i wyrabiać las na pastwiska lub role jedynie za opłatą czynszową.

Jako osada polaniarska, sąsiadująca z Murzasichlem wieś ta położona jest na wysokości 840- 1000 m n.p.m. w Rowie Podtatrzańskim przy granicy Tatrzańskiego Parku Narodowego w dolinie Filipczańskiego potoku, zwanego przez mieszkańców wsi Cichowiańskim.

Z biegiem lat obszar ten coraz bardziej się zaludniał. W 1946 roku Małe Ciche uzyskało prawo samodzielnej gromady i zostało włączone do gminy Poronin, do której należał także Biały Dunajec. Obecnie wieś liczy niecałe 500 mieszkańców (120 "numerów") i ma dwa przysiółki - Błociska i Lichajówki.

Jest to wieś pięknie położona u stóp Tatr, posiadająca widokowe polany, takie jak Zgorzelisko i Tarasówka.

W 1972 r. we wsi rozpoczęto budowę kościoła, którą ukończono w 1990 r. dzięki ofiarnemu zaangażowaniu się mieszkańców.

Od 1975 r. w Małem Cichem powstał samodzielny wikariat, a posługę duszpasterską pełnią tu dominikanie. Wcześniej mieszkańcy wsi uczęszczali do kociołów w Zakopanem, Murzasichlu i Poroninie. Od 1990 r. wieś posiada własny cmentarz, wcześniej zmarłych chowano w Poroninie.

Z przybyciem Dominikanów wzrosło znaczenie turystyczne miejscowości. Na większą skalę zaczęli przyjeżdżać tu goście w latach 80 XX w. Byli to głównie warszawiacy, związani z podziemnym ruchem "Solidarności" dla której miejscowa ludność pod patronatem ówczesnego proboszcza ojca Jerzego Benedykta Piotrowskiego organizowała pomoc.

Ojciec Benedykt wprowadził zwyczaj urządzania na pobliskiej Tarasówce wiosennego Święta Pasterskiego, rozpoczynającego redyk owiec na hale. Ceremonia ta gromadzi od lat 3 maja wielu mieszkańców Skalnego Podhala oraz gości , ciekawych odradzających się dawnych zwyczajów pasterskich i barwnego folkloru góralskiego.

Na terenie Małego Cichego - podobnie jak w pozostałych miejscowościach Skalnego Podhala - szczególnie rozbudowany jest kult Matki Boskiej Jaworzyńskiej, której figurka znajduje się obecnie w kaplicy stanowiącej Sanktuarium Matki Boskiej, usytuowanej na Wiktorówkach przy Rusinowej Polanie.

Mieszkańcy - stosunkowo blisko położonego - Małego Cichego udają się tam z pochodniami na pasterkę i często na niedzielną msze św.

Początki kultu datują się na połowę XIX wieku, kiedy zgodnie z przekazem w 1860 r. Matka Boska objawia się Marysi Murzańskiej, małej dziewczynce z Gronia, której w silnej mgle zaginęło stado owiec pasących się na Rusinowej Polanie. Przyniesiona przez Matkę Boską pomoc stała się początkiem Jej szczególnej adoracji.

Obecny murowany budynek szkoły powstał w 1975 roku. W archiwum szkoły wśród dokumentów znajduje się "Metryka Szkolna" sporządzona zgodnie z rozporządzeniem C.K. Rady Szkolnej Krajowej z dnia 12 kwietnia 1899 r., potwierdzona pieczęcią z orłem w koronie z napisem: "Publiczna Szkoła Powszechna w Małem Cichem", informująca o obowiązku uczęszczania dzieci na naukę codzienną. Nauka odbywała się w domu prywatnym Pawlikowskich - u "Marysioka", a szkoła była wówczas jednoklasowa. Natomiast do lat 20 XX wieku do wybuchu II wojny światowej miała już trzy klasy. W roku 1945 wybudowano drewniany budynek szkolny, który w 1975 r. zaadoptowano na dom dla nauczycieli.

Od 1941 roku wieś ma Ochotniczą Straż Pożarną, która zorganizowała się po dużym pożarze, natomiast remizę wybudowano później, bo w latach 1946 - 1947, na placu ofiarowanym na ten cel przez ówczesnego pogorzelca. W remizie coraz częściej - oprócz prób i występów lokalnych zespołów regionalnych - odbywają się przyjęcia weselne.

Przed II wojną światową stan jedynej drogi prowadzonej przez Kośne Hamry do Poronina był fatalny. Dopiero w 1938 r. drogę tą wybudowano, co bardzo ułatwiło mieszkańcom wsi kontakty z okolicznymi miejscowościami. Od 1976 r. wieś ma zapewnioną komunikację autobusową z Zakopanem.

Małe Ciche zostało zelektryfikowane w 1961 r. W okresie od 1975 - 1977 r. wybudowano tu 2 wodociągi - dla górnej i dolnej części wsi. W latach 80 natomiast prowadzono poszukiwania wód termalnych. Dokonany odwiert wykazał jednak niską temperaturę źródła, natomiast wyższe od spodziewanych zasolenie i zasobność w składniki mineralne. Woda ta do dziś doprowadzana jest do ówczesnego domu wypoczynkowego Urzędu Rady Ministrów na tzw. Zgorzelisku, a pewną jej ilość udostępniono mieszkańcom górnej części Małego Cichego. Były Ośrodek Urzędu Rady Ministrów dziś należy do Spółki Akcyjnej Polskie Tatry i  jest hotelem *** ogólnie dostępnym. Położony jest w wyjątkowo pięknym miejscu do którego odwiedzenia wszystkich serdecznie zapraszam.

Marta Naglik

Bibliografia:

Staich Tadeusz: „Drogami Skalnej ziemi”

Zofia i Witotold Paryscy; „Wielka Encyklopedia Tatrzańska”

Hałupacewiczowa Zofia: „ Kilka słów o szałaśnictwie w Tatrach Polskich”

Pinkwart Maciej; „ Tatry i Podhale”

Materiały z internetu