Pierwsze wzmianki o Poroninie pochodzą z roku 1624, ale nazwa Poronin, choć w odniesieniu do rzeki, pojawia się już w 1254 r. Przypuszcza się, iż teren dzisiejszego centrum gminy był we wczesnym średniowieczu wielką polaną wypasową, przysiółkiem Białego Dunajca, o nazwie Bańkówki.

Około 1620 roku Poronin stał się odrębną wsią.
Do początków XIX w. Poronin nie posiadał własnego kościoła, należał do parafii nowotarskiej. W 1806 r. wybudowano tu kaplicę, a w 1833 r. utworzono samodzielną parafię z kościołem. Pierwszym proboszczem został Ksawery Marcin Więckowski. W latach 1842 - 1846 był tu wikarym ks. Michał Głowacki, jeden z organizatorów Powstania Chochołowskiego. Aresztowany po stłumieniu powstania zmarł w więzieniu w Nowym Sączu. Drewniany kościół spłonął w 1915 r., a obecny, zaprojektowany przez Franciszka Mączyńskiego, wzniesiony został w 1926 roku.

Około 1813 r. powstał w Poroninie zakład przerabiający surówkę - Kuźnia Poroniańska. Wyrabiano tu doskonałe kosy i lemiesze. Stąd pochodzi nazwa części wsi - Kośne Hamry.

Już w początkach XIX w. Poronin był letniskiem, znanym bardziej niż Zakopane a znaczący rozwój obserwujemy po otwarciu kolei Chabówka - Zakopane w 1899 r. Bywali tu wielcy Polacy, jak: Jan Matejko, Kazimierz Przerwa-Tetmajer, Leon Wyczółkowski, Jan Kasprowicz, Leopold Staff a Władysław Orkan wziął tu ślub w 1909 r. z Marią Zwierzyńską, W latach 1913-1914 w zajeździe Pawła Guta Mostowego bywał, mieszkający w pobliskim Białym Dunajcu - Włodzimierz Ilicz Lenin. Po wybuchu I wojny światowej Lenin został arsztowany pod zarzutem szpiegostwa na rzecz rządu carskiego. Osadzony został w nowotarskim więzieniu. Na skutek interwencji i wstawiennictwa m.in. Jana Kasprowicza, dr. Kazimierza Dłuskiego, dr. Andrzeja Chramca, został po 10 dniach uwolniony po czym wyjechał do Krakowa a następnie do Szwajcarii. W 1947 roku w budynku karczmy otwarto Muzeum W I. Lenina. Obecnie w tym budynku mieści się Gminny Ośrodek Kultury.

Przez wiele lat Poronin był stolicą gminy. W 1977 r. wraz z sąsiednimi wsiami włączono go do Gminy Tatrzańskiej. Jednakże z dniem l stycznia 1995 r. ponownie utworzono Gminę Poronin.

Bibliografia:

Kunicki Marian: "Materiały szkoleniowe dla przewodników" Zakopane 1993r.

materiały z internetu www.poronin.pl